Steins;Gate İncelemesi: Animelerin En İyi Zamanda Yolculuk Hikâyesi

Hikâye ve Kuralları

Hikâye, bozuk bir cep saati ve gönderilmeden önce alınan bir mesajla açılıyor. Okabe ve hacker Daru ile neşeli Mayuri’nin de aralarında bulunduğu Gelecek Aletleri Laboratuvarı üyeleri, ellerindeki derme çatma Telefon Mikrodalgası’nın geçmişe mesaj gönderebildiğini öğreniyor. Her mesaj tarihin akışını birkaç dakika değiştiriyor. İlk tepkileri, kötü bir notu düzeltmek gibi fikirlerle bu keşfi eğlenceye çevirmek oluyor. Başka birinin de bu yeteneği istediğini anladıklarında ve karanlık bir örgütün zamanı kontrol ederek neler yapabileceğini düşünmeye başladıklarında havaları değişiyor. Kâğıt üzerinde bu çıkış noktası tanıdık geliyor. Senaryo ise onu sıradanlıktan tamamen uzak hissettiriyor. Başlarda önemsiz görünen küçük ayrıntılar çok sonra acımasız sonuçlarla geri dönüyor. Seriyi yeniden izlemek, başından beri ne kadar acımasız olduğunu sonunda anladığın bir kitabı tekrar okumak gibi hissettirebiliyor. Zamanda yolculuğun kuralları da tutarlılığını koruyor. Geçmişe gönderilen her mesajın bir bedeli var ve görünürdeki her düzeltme başka bir şeye zarar veriyor. Senaryo, karakterlere asla kolay bir istisna tanımıyor. Gerçek riskler ortaya çıktığında tarihi düzeltmeye yönelik her yeni girişim, başka bir kaçış yolunu kapatıyor. Komik bir deney gibi görünen şey, karakterlerin kendi elleriyle kurduğu bir tuzağa dönüşüyor.

Okabe, Kurisu ve Laboratuvar Ekibi

Steins;Gate’in işlemesi, Rintarou Okabe’nin bir karakter olarak tutmasına bağlı ve senaryo onunla zor bir iş başarıyor. Okabe ilk başta kahkahalar atan, pelerinini savuran ve hiç çalmamış bir telefonu açan, tahammül edilmez bir chuunibyou olarak karşımıza çıkıyor. Bu gösterileri sırasında kendine “Hououin Kyouma” diyor. Bu kişiliğin bir süre sonra yorucu hâle geleceğini düşünmek kolay. Seri bunun yerine, gösterinin ardındaki korkmuş ve son derece sadık genç adamı yavaş yavaş ortaya çıkarıyor. Hikâye boyunca geçirdiği değişim, animelerin en iyi karakter gelişimleri arasında yer alıyor, çünkü o kabadayılık hiçbir açıklama olmadan ortadan kaybolmuyor. Baskı altında kırılıyor. Kurisu Makise’ye de aynı özen gösteriliyor. Başta aksi bir dâhi sinirbilimci gibi görünse de seri ona bu tanımın düşündürdüğünden çok daha fazla derinlik katıyor. Okabe’yle atışmaları hem zeki hem komik, aralarındaki bağ ise sonraki her anı inandırıcı kılan bir hızda gelişiyor. Mayuri, laboratuvarı bir arada tutan masum sıcaklığı sağlıyor ve hikâyenin duygusal dayanağına dönüşüyor. Daru ise pasaklı tavırları ve şaşırtıcı yetkinliğiyle bilim kurguyu yeniden ayakları yere basan bir yere taşıyor. Suzuha, Luka, Faris ve Moeka da yalnızca olay örgüsüne hizmet etmek yerine kendi iç dünyalarını açığa vuran anlar yaşıyor. İkinci yarıya gelindiğinde laboratuvar üyeleri, birbirlerinde aile bulmuş insanlar gibi hissettiriyor. Yaklaşan acıya gücünü veren de izleyicinin onlara duyduğu sevgi.

Yönetmenlik, Animasyon ve Ses

White Fox, yapımda bilinçli olarak ölçülü davranıyor. Yönetmen Hiroshi Hamasaki seriyi gösterişli sahneler üzerine kurmaktan kaçınıyor. Soluk, hafif hastalıklı bir renk paleti kullanarak Akihabara’nın sıcak yazını bunaltıcı ve rüya gibi bir şeye dönüştürüyor. Bu da ruhsal olarak dağılan bir adamın hikâyesine yakışıyor. Karakter animasyonu mümkün olduğunda hareketten tasarruf etse de yüzler ve jestler ifade gücünü koruyor. Özenle yeniden yaratılmış Akihabara sokakları, tüplü monitörler ve laboratuvarın içindeki tıklım tıklım dağınıklık, mekâna somut bir ağırlık katıyor. Bu teknoloji sergileniyor gibi değil, kullanılıyor gibi görünüyor. Hamasaki çoğu zaman sessizliği veya sabit bir kompozisyonu, huzursuzluğun sahneye yerleşmesine yetecek kadar uzun tutuyor. Olay örgüsü sıkılaştığında yönetmenliğin temposu da onunla birlikte değişiyor. Ses ise daha da fazlasını yapıyor. Kanako Itou’nun açılış şarkısı “Hacking to the Gate”, hem hikâyedeki dehşeti hem de giderek artan temposunu yakaladığı için büyük anime açılışları arasında yer alıyor. Takeshi Abo’nun synthesizer ağırlıklı müzikleri, yüzeyde sakin görünen sahnelere kaygı sızdırıyor. Tek tek sesler de önem taşıyor. Sessiz bir odada klavye tıkırdıyor. Bir CRT monitör uğulduyor. Ucuz bir telefon titriyor ve gündelik bir nesne birden tehlikeli hissettiriyor. Bütün bunların ortak etkisi sessiz ve nokta atışı. Steins;Gate, yapımın bağırma dürtüsüne direndiğinde gerilimin çoğu zaman daha hızlı arttığını biliyor.

Zamanda Yolculuğu Neden Farklı Hissettiriyor?

Pek çok anime zamanda yolculukla oynuyor ama çok azı ona aynı disiplin ve duygusal dürüstlükle yaklaşıyor. Steins;Gate, takıntı ve yasla, özellikle de birinin kaybı kabullenmeyi reddetmesi ve evrenin her düzeltmeyi reddetmeye devam etmesiyle ortaya çıkan yıkımla ilgileniyor. “Dünya çizgileri” sistemi, hikâyeyi zekice terimlerle süslemekle kalmayıp gerçek bir dramatik işlev görüyor. Bu yapı Okabe’yi tekrar tekrar bir hayatı kurtarmanın başka bir hayata mal olabileceği durumlara sokuyor ve ona sorumluluktan kaçabileceği kolay bir cevap sunmuyor. Daha zayıf bilim kurgu eserleri, zamanda yolculuğu bir sıfırlama düğmesi olarak kullanabiliyor. Bu seri ise başkaları yaşananları artık hatırlamasa bile her geri dönüşü iz bırakan bir deneyim olarak ele alıyor. Bazı sonuçlar ne kadar uğraşırsan uğraş ortadan kaldırılamıyor. Seri ayrıca her şeyi yapmaya hazır olmanın muhakeme gücünü aşındırmasının ardından insandan geriye ne kaldığını da sorguluyor. Bu büyük meselelerin yanı sıra geçtiği mekânda otaku kültürünün kendine özgü, rahatsız edici havasını yakalıyor. Akihabara, görsel paylaşım forumları ve John Titor efsanesi gibi şehir efsaneleriyle bağlantılı, fakat seri bu kültüre merak konusuymuş gibi dışarıdan bakmak yerine onu içeriden anlatıyor. Özenle kurulmuş bilim kurgu yapısı önemli, çünkü izleyicinin önemsediği karakterleri tuzağa düşürüyor. İnsanların çaresizliği bu kurallara anlam veriyor, kurallar da bu çaresizliğin kolay bir çıkış yolu bulmasını engelliyor.

Zorlandığı ve Parladığı Yerler

Girişte gereken sabır gerçekten de bir bedel. İlk yarı bazı izleyiciler için eziyete dönüşecek kadar yavaş ilerliyor. Okabe’nin abartılı çılgın bilim insanı gösterisinin sinir bozması amaçlanmış, ama bu niyet onu izlemeyi kendiliğinden keyifli kılmıyor. Laboratuvardaki gündelik hayat bazen amaçsızca akıp gidiyor ve ortalarda karakterlere ayrılan bazı sapmalar ilk izleyişte dolgu gibi görünüyor. Sonraki gelişmeler bu malzemenin çoğunu haklı çıkarıyor, ancak izleyici bunları seyrederken bunu bilemiyor. Komedi de büyük ölçüde kendi dönemine bağlı. Görsel paylaşım forumu şakaları ve belirgin otaku klişeleri sık sık karşımıza çıkarken, kulağa tuhaf gelen bazı “Engrish” kullanımları zamanla kötü eskimiş. Ana olay örgüsü kontrolü ele aldığında yan karakterlerden bir veya ikisi hak ettiklerinden daha az ilgi görüyor. Bu sorunlar seriyi mahvetmiyor ve yavaş ilerleyen kısımların çoğu gerekli hazırlığı yapıyor. Yine de yeni izleyiciler Steins;Gate’in karşılığın büyük kısmını ikinci yarıya sakladığını bilmeli. Uzun hazırlığın ardından gelenler ise olağanüstü. Gerilim neredeyse kusursuz bir kontrolle yükseliyor ve yaşanan yürek acısı, önceki tercihlerden asla kopuk hissettirmiyor. Okabe ve Kurisu unutulmaz bir merkez ikili oluşturuyor. En önemlisi de final, zor bir zamanda yolculuk olay örgüsünü çözüme kavuştururken öncesinde ödenen duygusal bedeli heba etmiyor. Türdeki çok az hikâye bu kadar tatmin edici bir sona ulaşabiliyor. Sabır gerekiyor, ama sonunda yaşanan katarsis buna değiyor.

Sıkça Sorulan Sorular