Monster İncelemesi: Anime Gerilimlerinde Altın Standart

Hikâye ve Konu

Hikâyenin çıkış noktası aldatıcı derecede basit. Parlak bir kariyer yolunda hızla yükselen Tenma, hastanenin siyasi hesaplarına karşı çıkarak daha zengin ve daha “önemli” bir hasta yerine ağır yaralı bir çocuğu ameliyat eder. Bu karar ona her şeyini kaybettirir, ardından ölümler başlar. Tenma ile mesleğinin zirvesi arasında duran insanlar ölmeye başlar ve izler dönüp dolaşıp kurtardığı çocuğa çıkar. Çocuk artık büyümüş, dizinin yalnızca canavar dediği bir şeye dönüşmüştür. Şüpheli damgası yiyen ve mesleğinin ona sağladığı kesinlikleri yitiren Tenma, gerçeği bulmak ve gerekirse yaptığını geri almak için Almanya boyunca yola koyulur. Hikâyenin bu kadar etkili olmasını sağlayan şey, Urasawa’nın onu yalnızca bir kovalamacadan ibaret bırakmayı reddetmesi. Gizem giderek genişler: gömülü sırlar barındıran yetimhaneler, eski komplolar, Johan’ın hayatlarına sızıp sessizce mahvettiği sıradan insanlar. Her hikâye kolu kendi başına bir öykü gibi hissettirirken hepsi aynı ilmeyi biraz daha sıkar. Bu, nadir görülen bir özgüvenle örülmüş bir kurgu.

Karakterler

Monster’ın atan bir kalbi varsa o da Kenzo Tenma’dır. Gerçekten iyi bir insanı yazmak, kusurlu birini yazmaktan çok daha zordur ve dizi onun dürüstlüğünü bir kez bile safça göstermez. Tek bir seçimin ağırlığını taşımasını izlemek, tüm serinin duygusal omurgasını oluşturur. Bir de Johan Liebert var. Ona animenin ortaya çıkardığı en büyük kötülerden biri demek bile neredeyse hafif kalıyor. Yumuşak sesli, güzel, insanın gardını düşürecek kadar nazik ve içi bütünüyle boş. Çevresindeki herkesi içine çeken bir boşluk adeta. Dizi, onu çoğunlukla ekran dışında tutacak kadar akıllı davranıyor; böylece yokluğunda bile varlığı hissediliyor. Seri asıl iddiasını yan karakter kadrosunda kanıtlıyor. Johan’ın ikizi Nina kendine ait, yıkıcı bir hikâye yaşıyor; Tenma’ya kafayı takan BKA dedektifi Müfettiş Lunge, soğuk mantığın büyüleyici bir incelemesi. Evden kaçanlar, eski ajanlar ve yaralı doktorların hepsinin sahici bir iç dünyası var. Burada kimse dolgu değil. En kısa süre görünen kişiler bile olay örgüsünün araçları gibi değil, gerçek insanlar gibi ağırlık taşıyor.

Animasyon ve Ses

Madhouse burada bilinçli, neredeyse radikal bir seçim yapmış: ölçülülük. Monster’a gösterişli sahneler veya hareketli aksiyon için gelme. Animasyon ayakları yere basan, gerçekçi bir tarzda ve Urasawa’nın kendine özgü çizimlerine sadık. Karakterler gerçekten yetişkinlere benziyor: çizgili yüzler, yorgun gözler, sahici bir beden dili. Arka planlar yağmurla ıslanmış sokakları, birahaneleri ve gri apartman bloklarıyla kasvetli, yaşanmışlık hissi veren bir Avrupa çiziyor. Burası hayal edilmiş değil, araştırılmış gibi duruyor. Tipik bir animeden çok bir Avrupa geriliminin görsel diline sahip. Bu ölçülülük işin özü. Dizi aşırı dramatizasyondan kaçındığı için gerilimi artırdığı anlar balyoz gibi iniyor. Yüzde uzun süre kalan tek bir ifade, herhangi bir patlamadan daha çok huzursuz edebiliyor. Ses tasarımı da aynı ölçüde disiplinli. Kuniaki Haishima’nın müzikleri huzursuzluk hissine yaslanıyor: az öğeli, gergin, zaman zaman iç acıtıcı. Üstelik ne zaman susup işi sessizliğe bırakması gerektiğini biliyor. Akıldan çıkmayan kapanış şarkısı da uzun süre zihinde kalıyor. Bu yapım, atmosferin gösterdiklerin kadar göstermediklerinle de kurulduğunu anlıyor.

Temalar ve Onu Farklı Kılanlar

Çoğu gerilim, bunu kimin yaptığını sorar. Monster daha zor bir soru soruyor: Bir insan hayatının değeri nedir ve buna kim karar verir? Tenma’nın yaşadığı bütün çile, bir doktorun her hayatın eşit olduğu inancının, buna açıkça inanmayan bir dünyayla çarpışmasından doğuyor. Dizi kolay cevaplara yanaşmıyor. Bir hayatı kurtarmak dehşeti serbest bırakıyorsa, bu yanlış mıydı? Bir insanın değeri, gelecekte neye dönüşeceğine mi bağlı? Bir de başlığın kendisi var. “Canavar” hiçbir zaman yalnızca Johan değil. Ona biçim veren ideoloji, onu yaratan kurumlar ve bu potansiyelin sıradan insanların içinde de uyuduğuna dair sessiz ima. Bu, ders verir gibi anlatılmak yerine olaylarla işlenen gerçek bir ahlak felsefesi. Monster’ı farklı kılan şey, izleyicisine tamamen güvenmesi. Her şeyi kaşıkla sunmuyor, ahlak dersi vermiyor, temalarını kurdeleyle bağlamıyor. Yoğun, yetişkinlere yönelik bir Avrupa suç destanı kuruyor ve kendi sonuçlarını çıkarmanı bekliyor. Her şeyi genellikle iki kez açıklayan bir anlatı ortamında neredeyse hiç görülmeyen bir yaklaşım bu.

Güçlü ve Zayıf Yanları

İşin ödünleri konusunda dürüst olalım, çünkü Monster herkese göre değil. En büyük gücü olan sabır, aynı zamanda insanları uzaklaştıran şey. Bu uzun soluklu seri bir roman temposunda ilerliyor ve gerçekten de senden zaman ayırmanı bekliyor. Özellikle orta kısımlarda yan karakterlerin öne çıktığı ve ana hikâyenin geri planda kaldığı bölümler var. Sürekli ileriye doğru hareket arıyorsan bu sapmaların bazıları seni zorlayacak. Birkaç hikâye kolu, kestirme yollar yerine manzaralı uzun yollar gibi hissettiriyor. Gerçekçi çizimler ne kadar güzel olsa da modern yapımların yanında durağan veya eski görünebilir. Bir sahne uzadığında seni oyalayacak pek bir görsel gösteriş de yok. Ama güçlü yanları muazzam ve nadir bulunur cinsten. Senaryo kusursuzca örülmüş, karakterler derinlikli, gerilim mümkün olan en iyi anlamda ıstırap verici ve vardığı nokta her saatin hakkını veriyor. Yavaş hissettirdiğinde bile hiçbir şey boşa gitmiyor. Bu, olgun ve kendinden emin bir anlatı; sadece onun şartlarını kabul etmen gerekiyor.

Sıkça Sorulan Sorular