Death Note İncelemesi: Zekâ Savaşının Zirvesi

Hikâye ve Konu

Hikâye, harika bir açıklığa sahip bir mekanizma üzerine kurulu. Death Note, sahibinin yüzünü bildiği herhangi bir kişinin adı içine yazıldığında o kişiyi öldürüyor. Olaylar ilerledikçe kuralları artıyor ve eklenen her koşul, birilerinin yararlanabileceği yeni bir açık yaratıyor. Light, defteri hiçbir zaman kaba kuvvet aracı olarak görmüyor. Ölümlerin zamanını kontrol ediyor, sahte izler bırakıyor ve cinayetlerin etrafında bir ideoloji kuruyor. Kira adıyla dünya çapında bir fenomene dönüşüyor. Bazıları ona taparken bazıları yakalanmasını istiyor ve L, dikkatli çıkarımlarıyla adım adım kimliğine yaklaşıyor. En iyi yazılmış anlar, iki rakibin bildikleri arasındaki farktan doğuyor. İzleyici genellikle Light’ın planından haberdar oluyor ve L’nin şüphelerinin sınırlarını da görebiliyor. Bu da sıradan bir konuşmaya sorgu sahnesinin baskısını yüklüyor. Bir el sıkışma, tuzak gizleyebiliyor. Bir televizyon yayını, görünmeyen bir rakibi kendini açığa çıkarmaya zorlayabiliyor. Tsugumi Ooba’nın olay örgüsü, ilk fikrin tüketilip bir kenara bırakılmasına izin vermiyor. Mücadeleye yeni oyuncular katılıyor, ek kurallar yapılabilecek hamleleri değiştiriyor ve serinin ortasındaki bir dönüm noktası herkesin ayaklarının altındaki oyun tahtasını değiştiriyor. Karmaşa, keyfi sürprizlerden çok genellikle önceden belirlenmiş koşullardan doğuyor. Death Note, en güçlü döneminde gerilimi animede hâlâ ender görülen bir hassasiyetle sürdürüyor ve bir sonraki bölümü açmaya direnmeyi çok zorlaştırıyor.

Mücadelenin Oyuncuları

Light Yagami, animenin en iyi kötü karakterli başkahramanları arasında yer alıyor. Hikâyeye çekici ve okul birincisi bir öğrenci olarak başlıyor, kendini kurtarıcı gören bir megalomana dönüşmesi ise rahatsız edici olacak kadar yavaş gerçekleşiyor. Mamoru Miyano bu değişimin her aşamasını yakalıyor. Performansı, örnek bir öğrencinin ölçülü nezaketinden kendini tanrı sanan birinin kahkahasına geçerken iki tarafı da karikatüre dönüştürmüyor. L, Light’a hikâyenin tam da ihtiyaç duyduğu rakibi sunuyor. Kambur duruyor, şekere bağımlı ve normal sosyal davranışlardan büyük ölçüde kopuk ama Light’ın zekâsına denk olabilen tek yaşayan kişi de sessizce o. Birbirlerinde kendilerinden bir şeyler görüyorlar ama karşılıklı saygılarının her izi, birbirlerini yok etme niyetiyle yan yana duruyor. Rekabetlerine ateşini veren bu çelişki ve birlikte oldukları sahneler dizinin duygusal merkezini oluşturuyor. Defteri dünyaya düşüren shinigami Ryuk, ortaya çıkan yıkımı can sıkıntısını gidermeye çalışan birinin kayıtsızlığıyla izliyor. Elmalara düşkünlüğü ve ahlaki bir duruş benimsemeyi reddetmesi, hikâyeye sürekli bir kara mizah katıyor. Yan karakterlere daha az özen gösterilmiş. Misa Amane izleyicileri ikiye bölüyor çünkü hikâye onu çoğu zaman tam bir karakter olarak ele almak yerine bir araç olarak kullanıyor. Görev ekibinin üyeleri bazen birbirine karışıyor ama samimi çaylak Matsuda gerçekten sevimli birine dönüşüyor. L’nin halefleri hikâyeye katıldıklarında ilginç figürler oluyor, ancak hiçbirinde seleflerini bu kadar etkileyici kılan varlık yok.

Yönetmenlik, Animasyon ve Ses

Yönetmen Tetsurou Araki ve Madhouse, Death Note’u uyarlamanın görsel açıdan yarattığı sorunu anlamış: Düşüncelerin hâkim olduğu bir seri, ekranda yine de görkemli hissettirmeliydi. Verdikleri cevap, çekinmeden operatik bir üslup benimsemek olmuş. Gotik kırmızılar ekranı dolduruyor, odaların üzerine katedral çağrışımlı gölgeler düşüyor ve eğik kamera açıları, masasında oturan Light’ı bile kutsal kitaplardan fırlamış bir tehdit görüntüsüne dönüştürebiliyor. Yapım bu üsluba öyle kararlılıkla bağlanıyor ki en çılgın gösterişleri dizinin en belirleyici anlarından bazıları hâline gelmiş. Patates cipsi hamlesi absürt bir ciddiyetle sahneleniyor, zafer dolu bir sırıtış bilinçli bir ağır çekimle gösteriliyor ve Ryuk elmaları yasak meyveymiş gibi yiyor. Bu melodram, ama inançla ve kusursuz bir kontrolle sunulan bir melodram. Hideki Taniuchi’nin müzikleri bu atmosferin yükünün büyük bir kısmını taşıyor. Güçlü koro düzenlemeleri ve dini ayinleri andıran ezgiler, Light’ın mücadelesini peygamberi yoldan çıkmış bir dini destan gibi sunuyor. İlk açılış şarkısı Nightmare’in ‘The World’ü, serinin tavrını kusursuz biçimde ortaya koyuyor. Maximum the Hormone’un ikinci açılışının çığlıklarla dolu saldırganlığı bilerek rahatsız edici ve hayranları bölmeye devam ediyor. Karakterlerin tek tek animasyonları, dikkatleri üzerine çekmek yerine genellikle sahneye hizmet ediyor. Bu yüzden sürekli bir görsel şölen arıyorsan onu burada bulamayacaksın. Yönetmenlik bunu ışıklandırma, kompozisyon ve ses tasarımıyla telafi ediyor. Bu tercihler bir araya gelerek yapıma sinematik bir güç kazandırıyor ve savaş sessizce hesap yapan iki kişiden ibaret olsa bile gerilimin ne kadar heyecan verici görünebileceğini gösteriyor.

Güç, Adalet ve Serinin Cazibesi

Gerilimin işlemesinin nedeni, Death Note’un ahlaki tartışmasını da ciddiye alması. Merkezindeki karaktere mutlak güç veriyor, ardından birinin bu gücü yeryüzündeki bütün katilleri ortadan kaldırmak için kullanıp kullanmaması gerektiğini ve onu tekrar tekrar kullanmanın sahibine ne yapacağını soruyor. Light’ın savundukları rahatsız edici bir çekiciliğe sahip. Seyircilerin bir kısmı doğal olarak suçun yok olmasını istiyor, bu da onun görevini başlangıçta kendisine nasıl sunduğunu anlamayı kolaylaştırıyor. Seri onu tamamen aklamıyor ama tartışmayı tek bir doğru cevabı olan bir öğüde indirgemekten de kaçınıyor. Bunun yerine Light’ın tanrı kompleksinin gelişimini izliyor ve arzulanan sonuçların korkunç yöntemleri haklı çıkarıp çıkaramayacağını sorguluyor. Gözetim hem bir soruşturma aracına hem de bir kontrol biçimine dönüşüyor. Otoritesini tehdit eden herkes kabul edilebilir bir başka hedef hâline geldikçe Light’ın haklılık iddiası giderek zorbalığa dönüşüyor. Dizinin özel başarısı, düşüncenin kendisini sinematik kılabilmesi. Pek çok gerilim, çatışmayı silahlı çatışmaya veya fiziksel kavgaya dönüştürür. Death Note ise savaşlarını konuşmalara, bir saniye fazla süren bakışlara veya bir karakterin yüksek sesle söyleyemediği hesaplara yerleştiriyor. Araki de bu karşılaşmaları bir soygun sahnesinin gerilimiyle yönetiyor. Yoğun olay örgüsü, izleyicinin sürekli hatırlatmalara ihtiyaç duymadan motivasyonları ve eksik bilgileri takip etmesini bekliyor. Ayrıca seni Light’ın bakış açısına öyle etkili biçimde çekiyor ki planının neden başarılı olmaması gerektiğini bilmene rağmen kendini onun başarılı olmasını dilerken yakalayabiliyorsun.

Death Note’un Güçlü ve Zayıf Yanları

Death Note, belirgin bir yapısal zayıflığı olan bir başyapıt. Light ile L arasındaki doğrudan düelloya odaklanan ilk bölümleri, gerilim anlatısında kusursuzluğa şaşırtıcı derecede yaklaşıyor. Dizinin klasikleşmesinin başlıca nedeni de bu mücadele. Ancak merkezdeki hesaplaşma hikâyenin ortasında sona erdiğinde, takibi yeni nesil araştırmacılar devralıyor ve enerji düşüyor. L’nin halefleri daha az karizmatik ve duygusal açıdan daha soğuk. Kovalamaca, birbirinden eşsiz iki zekânın kişisel çatışmasından çok mekanizmaların işletilmesi gibi hissettirmeye başlıyor. Sonlara doğru yaşanan birkaç gelişme de inandırıcılığı zorlayacak kadar kolaycı olay örgüsüne dayanıyor. Misa yeterince değerlendirilmiyor, ikinci yarının bazı kısımları ise aynı seviyede gerilim yaratmadan karmaşıklığı artırıyor. Bu sorunlar seriyi mahvetmiyor ya da başlangıcın başardıklarını silmiyor. Final, tatmin edici ve buz gibi bir mat hamlesiyle büyük mücadeleye ihtiyaç duyduğu sonu veriyor. Yine de sonraki bölümler, zamanlarının büyük kısmını hikâye el değiştirmeden önce belirlenen seviyeye ulaşmaya çalışarak geçiriyor. En zayıf kısmı bile başka pek çok dizinin en iyi anlarıyla rahatça boy ölçüşebilir ama ilk yarı neredeyse imkânsız bir standart belirlemişti. Death Note başlangıçtaki o etkiyi bir daha tam olarak yakalayamıyor ve aksini iddia etmek Light ile L rekabetinin ne kadar özel olduğunu küçümsemek olur.

Sıkça Sorulan Sorular