Production I.G: Anime Dünyasının Sessiz Gücü

Belirgin Bir Yüzü Olmayan Stüdyo

Bir stüdyonun adını duyunca genellikle gözünün önünde bir görüntü belirir. ufotable, vitray gibi işlenmiş ateş demek. Kyoto Animation, sınıf penceresinden süzülen öğleden sonra ışığını akla getirir. MAPPA ise kendi yönetmeni olan bir kısa film gibi kurgulanmış bir dövüşü çağrıştırır. Aynı şeyi Production I.G için denediğinde akla hemen belirgin bir görüntü gelmez. Standart bir renk paleti, stüdyoyla özdeşleşmiş tanıdık yüzler ya da tek bir ekran görüntüsünden stüdyoyu ele veren bir efekt yoktur. Bu boşluk, bilgindeki bir eksikliğe işaret etmiyor. Hatta I.G hakkında bilebileceğin en doğru şey bu olabilir. Ghost in the Shell, Haikyu!! ve Kaiju No. 8 aynı yapım stüdyosundan çıktı ama bunun dışında neredeyse hiçbir ortak yanları yok. Ghost in the Shell gri, ıslak ve felsefi. Haikyu!! parlak, gürültülü ve spor ayakkabıların gıcırtısı üzerine kurulu. Kaiju No. 8 ise gösterisinin altında gerçek bir beden korkusu barındıran büyük bir canavar filmi gibi işliyor. Üçünü de yapabilen bir stüdyo, tanımı gereği tek bir yüze bağlı kalmamayı seçmiş demektir. Bu tercih yüzünden I.G'den sık sık kendini geri planda tutan bir stüdyo olarak söz edilir. Bunu stratejiyle açıklamak daha doğru. Bu yaklaşım, sonucu malzemenin belirlemesini sağlıyor. Ancak stüdyo bu özgürlük karşılığında somut bir şeyden vazgeçiyor: İzleyicilerin şirketin kendisine dair anında bir görüntü oluşturması zorlaşıyor. Eserleri ün kazanırken onları yaratan stüdyo tuhaf biçimde belirsiz kalıyor.

Stilden Önce Gözlem Gelir

I.G'nin bir imzası varsa bu, ortaya çıkan görünümde değil, yönteminde yatıyor. Stüdyo önce bir konunun gerçekte nasıl işlediğini çözüyor, sonra gözlemlediklerini canlandırıyor. Ghost in the Shell'in şehri inandırıcı, çünkü kablolar, kalabalıklar ve makineler sanki çizime başlanmadan önce biri tarafından incelenmiş gibi görünüyor. Bir filtre atmosfer sağlayabilirdi ama bu fiziksel bilgi hissini veremezdi. Haikyu!! büyük ölçüde, izleyicinin topu her zaman takip edebilmesi, her oyuncunun fileye göre nerede durduğunu anlayabilmesi ve görünüşte rahat bir karşılamanın aslında neden umutsuz bir çaba olduğunu görebilmesi sayesinde şimdiye kadar yapılmış en sevilen voleybol serisi oldu. Mekânı takip etmek kolay ve dramı da bu anlaşılabilirlik yaratıyor. Run with the Wind, aynı titizliği koşu formuna taşıyor. Bir koşucunun parkurun bir etabında adımları bozulmaya başlayana kadar uzun mesafe koşusu, sinemaya en az uygun konulardan biri gibi görünüyor. Hareket, hikâyeyi anlatacak kadar yakından gözlemlendiği için bu çabanın ona tam olarak neye mal olduğunu görebiliyorsun. Welcome to the Ballroom ise dramını duruşta ve dans tutuşunda buluyor. Bütün bu yapımlarda animasyon bir tür habercilik gibi işliyor. Süslemeden önce dikkatle bakıyor. Görsel modalar hızla eskiyor, oysa doğru gözlemlenmiş bir hareket ya da ortam anlamını koruyor. I.G'nin eski yapımlarının çoğu hâlâ etkisini korurken daha gösterişli çağdaşlarının yapıldıkları döneme hapsolmuş görünmesinin nedeni bu. Bu seriler güçlerini stüdyonun moda bir efektine borçlu değil. İnandırıcılıkları, baktıkları şeyi tanımalarından geliyor.

Psycho-Pass Yöntemi Açıkça Gösteriyor

Psycho-Pass, stüdyonun çalışma yönteminin tek başına en açık örneği. Özgün bir yapım: Dayandığı bir manga, hazır bir izleyici kitlesi ya da sadık kalınacak önceden var olan bir eser yok. Günümüzde güvenli ticari tercih kendini kanıtlamış eserleri uyarlamak olduğundan, bu seçim başlı başına bir şey söylüyor. Ekip ise bunu daha da net ortaya koyuyor. Özgün karakter tasarımları, Katekyo Hitman Reborn!'ın mangakası Akira Amano'ya emanet edildi. Bu tarzın kasvetli bir siberpunk polisiye dizisinde ilk bakışta yeri yok gibi görünüyor ve kararın işe yaramasının nedeni de tam olarak bu. Çevrelerindeki dünya çürürken bile yüzler şonen estetiğine uygun biçimde çekici ve ifadeleri okunabilir kalıyor. Sayo Yamamoto açılışın storyboard'unu hazırlayıp yönetmenliğini üstlendi, daha sonra da Yuri!!! on Ice'ı yönetti. Makoto Fukami neredeyse tüm seri boyunca senaryoları üstlendi. Naoyuki Onda ise ikinci yarıda baş animasyon yönetmenliğinin temel direğiydi. Burada önlerine gelen herhangi bir malzemeye standart bir stüdyo stili uygulanmadı. Ekip, belirli bir soruna yanıt vermek üzere kuruldu: Algoritmik adalet nasıl fiziksel olarak hissedilir hâle getirilebilir? 2 cour boyunca Akane Tsunemori, Shinya Kougami ve Shougo Makishima, geleneksel karakterlerden çok adaletin anlamı üzerine birbiriyle yarışan 3 görüş gibi hareket ediyor. Aralarındaki çatışma, serinin fikirlerini somutlaştırıyor ve sonuçlarını gösteriyor. Ekipteki her önemli seçim bu amaca farklı bir açıdan hizmet ediyor. Psycho-Pass kendine benziyor, çünkü I.G serinin son yaptığı işe benzemesini istemek yerine temel sorusuna uygun insanları bir araya getirdi.

İş Modelinin Temelinde Çeşitlilik Var

Çoğu stüdyo, bir güçlü yönünü kimse ondan daha iyi yapamayıncaya kadar tekrarlayarak ün kazanır ve sonra o alanı korur. I.G tersine bir bahis oynadı ve onlarca yıldır bunun karşılığını alıyor. Siberpunk, defalarca stüdyonun alanı oldu. Ghost in the Shell, bu konumu uluslararası ölçekte pekiştirdi. Ghost in the Shell: Stand Alone Complex, sinema filmi düzeyindeki işçiliğin bir televizyon dizisi boyunca sürdürülebileceğini gösterdi. Ardından Psycho-Pass, bu mirası suç işlenmeden önce niyetin denetlenmesi üzerine kurulu bir polisiye diziye taşıdı. Spor da Haikyu!!, Kuroko's Basketball, Run with the Wind ve Welcome to the Ballroom sayesinde tekrar tekrar I.G'nin alanı oldu. Her yapım farklı türde bir hareket ve bedenleri anlaşılır kılmak için farklı bir yol gerektiriyor. Yine de hepsi aynı yakın gözlem alışkanlığından yararlanıyor. Yelpaze bu iki alanın dışında da genişlemeye devam ediyor. Jin-Roh, çok sayıda ölüm içeren gerçek bir sanat filmi. Heavenly Delusion, yakın dönemin en iyi arka plan çizimlerinden bazılarına sahip kıyamet sonrası bir gizem. Uzumaki bir korku yapımı. Kaiju No. 8 ise büyük bütçeli bir şonen gösterisi olmaktan hiç çekinmiyor. Çok az yapım stüdyosu aynı anda 4 türde de belirleyici eserler gösterebilir. I.G bunu yapabiliyor, çünkü stüdyo hiçbir zaman korunması gereken sabit bir görünüm yaratmadı. İmza niteliğinde bir stil, bir türde işe yararken diğerinde ayak bağına dönüşebilir. Yöntem ise yeni konunun neye ihtiyacı olduğunu sorarak başladığı için siberpunk bir şehirden voleybol sahasına taşınabilir. Estetik alışkanlıklar aynı kolaylıkla taşınamaz. Bu yüzden I.G'nin tanınabilir bir dış görünümünün olmaması, kimliksiz olduğunun kanıtı değil, olağanüstü çeşitliliğiyle doğrudan bağlantılı.

En Güçlü İtiraz: Sessiz Stüdyolar Gözden Kaçıyor

Bu görüşe karşı güçlü bir itiraz var. WIT Studio, Production I.G yapımcıları tarafından aynı ana şirket bünyesinde kuruldu. Attack on Titan gibi devasa bir yapımı üstlendi ve neredeyse hemen herkesin tanıdığı bir isme dönüştü. WIT bu başarının ardından Vinland Saga, Ranking of Kings, Great Pretender, Vivy: Fluorite Eye's Song'u yaptı ve Spy x Family'de de yer aldı. I.G'nin kendi şirket ailesinden çıkan bir kuruluş, daha ilk hamlesinde onu tanınırlık açısından geride bıraktı. Bu sonuç, I.G'nin yaklaşımının gücüne dair büyük iddialara haklı bir itiraz getiriyor. Görünmezliğin gerçek bedelleri var. İzleyiciler bir stüdyoyu gözlerinde canlandıramadığında şirket adı etrafında pek az hayran sadakati oluşuyor. Bir sezon sendelediğinde stüdyo otomatik olarak krediden yararlanamıyor ve popüler bir manganın hakları açık artırmaya çıktığında adının ağırlığı azalıyor. Belirli bir stili olmayan bir stüdyo da başarısızlıktan korunmuyor. Guilty Crown, bir türlü tam anlamıyla sonuca ulaşamayan bir senaryo üzerine kurulmuş, göz alıcı bir I.G yapımı. Bu itiraz şöhret konusunda haklı ama şöhreti işçiliğin ölçüsü sanıyor. Genel tanınırlık genellikle yapımları takip ediyor. I.G ise modelini başka tür bir başarı üzerine kurdu: Her türde, süresiz olarak yeniden iş alabilme becerisi. Bu güç yavaş yavaş birikiyor ve büyük bir çıkış yakalayan yapımdan daha az dikkat çekiyor. Aynı zamanda kaybetmesi çok daha zor. WIT'in hızla görünürlük kazanması, I.G'nin kimliğini esnek tutarak nelerden vazgeçtiğini gösteriyor. Bu, esnekliğin hata olduğunu kanıtlamıyor. Yalnızca bu seçimin tam olarak neye mal olduğunu gösteriyor.

Logonun Yerine Jeneriği Takip Et

Bütün bunların pratik sonucu, ne izleyeceğine karar vermek için daha iyi bir yol sunması. Bir stüdyo logosu kabaca fikir verir. Jenerikteki isimler ise çok daha ayrıntılı ipuçları sunar. Bazen bir serinin belli bir bölümü aniden daha cesur bir hâl alır. Kamera alçalır, zamanlama sıkılaşır ya da sakin bir sahneye olay örgüsünün kesinlikle gerektirmediği kadar alan tanınır. Bu değişiklikler genellikle bir storyboard sanatçısına veya bölüm yönetmenine gerçek bir yaratıcı söz hakkı verilmesinden kaynaklanır ve o kişinin adı birkaç dakika sonra jenerikte geçer. Production I.G, bu isimlere dikkat eden izleyicileri ödüllendiriyor, çünkü tek tip bir stüdyo stilinin olmayışı kişisel yaratıcı katkıları görünür kılıyor. Her katkıyı aynı kalıba sokan baskın bir görsel formül yok. Gördüğün şey çoğu zaman o bölüm veya sahne dizisi için görevlendirilmiş insanların kendilerine özgü tercihleri. Stüdyonun geniş yelpazesinde zevkine uyan yerden başla. I.G'yi en tartışmacı hâliyle görmek için Psycho-Pass'ı seç. Crunchyroll, Hulu, Netflix ve Tubi'de yasal olarak yayınlanıyor; dünyası seni içine çekerse seni bekleyen bir devam serisi de var. Huzursuzluk yerine keyif istiyorsan Haikyu!! seç. Dünyanın geri kalanının bu sanat dalını ciddiye almasını sağlayan dönüm noktası için Ghost in the Shell'e yönel. Bunlar tek bir yapım stüdyosundan çıkmış, birbirinden tamamen farklı 3 deneyim. Aralarındaki farklar stüdyoyu ortak bir dış görünümün gösterebileceğinden daha iyi anlatıyor. Jeneriği okuma alışkanlığı bir kez yerleştiğinde I.G artık isimsiz görünmüyor. Kimliği, her yapımın kendi konusunu ne kadar dikkatle anladığında ortaya çıkıyor.

Sıkça Sorulan Sorular