Masaaki Yuasa: Animede Çizginin En Özgür Eli

Anime Üretim Süreci Sanatçının Elini Gizliyor

İşe animasyon yönetmeninin görevinden başlayalım. Karakter tasarımcısı modeli oluşturur, anahtar kare animatörleri çizimleri üretir, animasyon yönetmeni de her biri aynı karakteri açıkça yansıtana kadar bu çizimleri yeniden çizer veya düzeltir. Inu-Oh'da bu sistemin tamamı mevcut. Jenerikte Yoshimichi Kameda baş animasyon yönetmeni olarak yer alıyor, Nobutake Itou ve Yasuhiro Nakura da onunla birlikte düzeltmeleri yapıyor. Animenin bu tutarlılık mekanizmasına ihtiyacı var. Bu mekanizma, iki cour'luk bir dizinin, herkesin nasıl görünmesi gerektiği üzerine tartışan kırk ayrı sanatçının işi yerine kesintisiz bir bütün gibi görünmesini sağlıyor. Nereye bakacağını bildiğinde olumsuz tarafı kolayca fark ediliyor. Sistem, animatörün kendine özgü dokunuşunu ortadan kaldırdığı için pek çok anime birbirinin yerine geçebilir hale geliyor. Belirli bir kişinin belirli bir öğleden sonra o çizimi yaptığına dair izler düzeltilip siliniyor. Yuasa aynı üretim mekanizmasını kullanıyor ve aynı türden ustalarla çalışıyor, ama filmlerini bir başkasınınkiyle karıştırmak neredeyse imkânsız. Yaklaşımını bu kadar ilginç kılan da bu. Sanatçının elinin izini korumak için anime sektöründen kaçmadı. Sektörün kendi yöntemlerini ters yönde kullanmayı öğrendi.

Ping Pong Çizimlerin Yanlış Görünmesine İzin Verdi

Bunun en açık kanıtı Ping Pong the Animation. Taiyou Matsumoto insanları bilerek fazla büyük kafalarla, fazla uzun uzuvlarla ve panelden panele şekil değiştiren yüzlerle çiziyor. Geleneksel bir uyarlama, sözde hataları düzeltirdi. Onun çizgisini, bir televizyon yapımının sorunsuzca tekrar üretebileceği bir modele dönüştürürdü. Yuasa ise onu korumayı seçti. Dizi pürüzlü ve hantal görünüyor, maçların bu kadar güçlü bir etki yaratmasının nedeni de tam olarak bu. Bitkin gençlerin oynadığı bir spor, bedenleri pürüzlü ve hantal göstermeli. Çoğu spor animesi aynı meseleyi neredeyse ağırlıkları yokmuş gibi duran güzel, kusursuz figürlerle ele alıyor. Her sporcu, insan bedeninin idealleştirilmiş bir şemasına dönüşüyor. Ping Pong ise harcanan çabanın insanları sakar göstermesine izin veriyor. Bir de Matsumoto'nun özgün karakter tasarımcısı olarak yeniden karşımıza çıktığı Inu-Oh'nun jeneriğine bak. Onun varlığı rastgele bir ayrıntı değil. Yuasa'nın filmografisindeki görsellikten en az ödün veren iki yapım aynı tercihle başlıyor. Çizgisi normalleştirilmeye direnen bir sanatçı, tasarımlarını onları normalleştirmeye en az ilgi duyan yönetmene teslim ediyor.

Inu-Oh Müziği Animasyona İcra Ettiriyor

Müzik animeleri genellikle performansın her parçasını canlandırmaya çalışmak yerine onun etrafında bir anlatı kurar. Blue Giant, Carole & Tuesday, Bocchi the Rock! ve Girls Band Cry bu makul uzlaşmanın harika örnekleri. Şarkı sahneyi sürüklerken kamera seyircilere yönelir ya da parmaklara, kapalı gözlere ve sahne ışıklarına geçer. Duygusal gücü müzik sağlar, çizimler de onu destekler. Inu-Oh bu düzeni tersine çeviriyor. Inu-Oh dans ettiğinde bedeni enstrümana dönüşüyor. Uzuvları makul anatomik sınırların ötesine uzanıyor. Silueti ritimle birlikte genişliyor ve içine çöküyor. Sabit bir karakter tasarımı gibi davranmayı bırakıp görünür bir biçim kazanmış sese yaklaşıyor. Tomona'nın biwası ve sesi, görüntünün üzerine yerleştirilmiş bir eşlik değil, çünkü görüntü de ikisiyle aynı ritimde şekil değiştiriyor. Anime dünyasında bu sahneyi böyle kurgulayabilecek yönetmen sayısı çok az. Seyirciyi ekrandaki esnek bir bedeni kabul etmeye ve hareketin götürdüğü her yere onu takip etmeye hazırlamak için onlarca yıl harcamış olanların sayısı daha da az. Bu rock operetinin işlemesinin nedeni, Yuasa'nın çizgi özgürlüğünü zaten eksiksiz bir yönetmenlik yöntemine dönüştürmüş olması.

Her Çarpıtma Bir Şey Anlatıyor

Yuasa'yı sırf gösteriş için üslup sahibi olan bir yönetmenden ayıran şey, biçim bozmalarının her zaman anlatılan hikâyeye hizmet etmesi. Devilman Crybaby, bedenlerin istila edilmesi ve parçalanarak açılması üzerine. Yerinde durmayan çizgisi, sabit bir biçimi korumayı reddediyor, böylece çizimle hikâye aynı fikri aynı anda iletiyor. Kaiba, kimliği bir kaptan diğerine aktarılabilen bir şey olarak ele alıyor. Herkes yumuşak, yuvarlak ve birbiriyle değiştirilebilir biçimde resmediliyor, böylece diyalogların açıklamasına gerek kalmadan temel fikir görünür oluyor. Inu-Oh bu yaklaşımı en ileri noktasına taşıyor. Başkahraman, yaşadığı dünyanın canavarca gördüğü bir bedenle doğuyor. Kendi ailesi onu tepeden tırnağa sarıyor ve yüzüne bir maske sabitliyor. Ayırt edici özelliği bedenleri normalleştirmeyi reddetmek olan Yuasa, bedeni zorla normalleştirilen bir çocuk hakkında film yaptı. Bu bağlantı, kendisini ilan etmesine gerek kalmadan bir sanat anlayışı bildirisi gibi okunuyor. Titreşen çizgi, ortaçağda geçen bir hayalet hikâyesine süs olsun diye eklenmiş değil. Filmin lanetlere ve Heike ölülerine dair dertlerine biçim veriyor. Yuasa'nın savı çizimlerin içinde yaşıyor.

Bu Sava En Büyük Meydan Okuma Takahata'dan Geliyor

Bu sava karşı en güçlü örnek Isao Takahata. Hemen her ölçüte göre The Tale of the Princess Kaguya daha radikal bir film. Karakalem çizgileri ve sulandırılmış renkleri dış hatların tamamen dışına taşabiliyor, duygusal baskı doruğa çıktığında çizim gözle görülür biçimde dağılıyor. My Neighbors the Yamadas da yıllar önce bir eskiz defterinin görünümünü korumuştu. Karşılaştırma genişlediğinde Yuasa lehine öne sürülen sav daha da zayıflıyor. Mononoke karelerini ukiyo-e kâğıdı dokusuyla kaplıyor. Revolutionary Girl Utena bütün bir okulu sahne düzeneğine dönüştürüyor. Redline, aklı başında hiçbir üretim sürecinin onaylamayacağı, elle çizilmiş bir aşırılık anıtı olmayı sürdürüyor. Bu yapımların her biri, tek bir Yuasa eserinden daha ileri gidiyor. Fark, bunun ne kadar sürdüğünde yatıyor. Bu örnekler tekil projelerken Yuasa bu özgürlüğü sürekli bir pratiğe dönüştürdü. Kaguya, kendi yönetmeninin bile bir daha tekrarlamadığı bir başyapıt. Yuasa ise yaklaşımını The Tatami Galaxy, Ping Pong the Animation, Devilman Crybaby ve Inu-Oh boyunca sürdürdü. Ardından yöntemin tek bir yapımın ötesinde devam edebilmesi için Science Saru'nun kurucuları arasında yer aldı. Tek bir film, bir görünümün mümkün olduğunu gösterebilir. Aynı fikre dönerek geçirilen bir kariyer ise bunun bir çalışma biçimi olarak yaşayabileceğini gösterir.

Özgürlüğün Gerçek Bir Bedeli Var

Yuasa'nın özgürlüğü izleyiciden de bir şeyler talep ediyor ve onun eserlerine alışamayanların haklı bir şikâyeti var. Cilalı stüdyo üsluplarına alışmış bir göz, onun çizgisini kolayca ucuz bulabilir. İzleyiciler bilinçli çarpıtmayı sık sık parasızlıkla karıştırıyor, sanatçının elinin izini görünür bırakmanın öngörülebilir riski de bu. The Tatami Galaxy, görüntülerine yavaşlamayı reddeden bir anlatıcı eşlik ettirerek izleyiciyi ona ayak uydurmaya zorluyor. The Night Is Short, Walk On Girl rüya mantığını izliyor ve neden sonuç ilişkisine dayanan bir çözüm yerine duygusal bir çözüme ulaşıyor. Inu-Oh ise başka bir talepte bulunuyor. Müzik bölümleri uzun ve gösterişli, saray siyaseti, savaş ölüleri ve kuşaktan kuşağa aktarılan gösteri sanatlarıyla dolu dünyası ise izleyicilerin çoğunun zaten bilmediği bir tarihin içine girmesini bekliyor. Yuasa çarpıtmayı dizginlediğinde de bir şeyler kaybedebiliyor. Ride Your Wave onun en sıcak filmi, ama aynı zamanda en az gerekli olanı. Bu bedelleri dehanın kaçınılmaz karşılığı diye geçiştirmemeli. Bunlar eserlerinin gerçek sınırları. Aynı zamanda Yuasa'nın neden üzerine tartışılacak kadar ilginç kalmaya devam ettiğini de açıklıyorlar. Sonuç ne olursa olsun, kimin filmini izlediğinden asla şüphe etmiyorsun.

Sıkça Sorulan Sorular